دریاچه ی ارومیه
در این مقاله از معرفی جاهای دیدنی ایران یکی از جاذبه های زیبای ارومیه یعنی دریاچه ی ارومیه را به شما معرفی خواهیم کرد که نام آن به گوش هر کسی آشناست و هر کسی آن را میشناسد آشنا خواهیم. هرچند این روزها حال این دریاچه خوب نیست و درحال خشک شدن است ولی در این مقاله تصمیم گرفتیم تا شما را بیشتر با این دریاچه زیبا آشنا کنیم.
طبق اعلام مسئولین حال دریاچه ارومیه در خردادماه 1405 خوب است و سطح آب آن نسبت به سالیان گذشته بیشتر شده است.
دریاچه ی ارومیه نام دریاچه ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار میگیرد. دریاچهٔ ارومیه، بزرگ ترین دریاچهٔ داخلی ایران، بزرگ ترین دریاچهٔ آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچهٔ بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه های زرینه رود، سیمینه رود، تلخه رود، گادر، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه میشود.
جدال با مرگ
از اواسط دهه ۸۰، این دریاچه شروع به خشک شدن کرد و حدود ۸۸ درصد از مساحت خود را از دست داد. خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده ی بی رویه از منابعِ آبِ حوزه ی آبریزِ دریاچه، از عوامل موثر در خشک شدن آن بودند که البته تاثیر عوامل انسانی بسیار بیشتر از عوامل طبیعی بوده است.
حوزه ی آبریزِ این دریاچه با داشتن دشتهایی مانند دشت ارومیه، تبریز، بناب، مهاباد، میاندوآب، نقده، سلماس، پیرانشهر، آذرشهر و اشنویه، یکی از مناطق ارزشمند برای فعالیت های کشاورزی و دامداری در ایران بهشمار میرود و اهیمت بسیار زیادی برای ساکنان منطقه دارد. در صورت خشک شدن دریاچه ی ارومیه، هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با بادهای نمکی می شود و بسیاری از آلودگیها شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت، و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی که به آبهای سطحی و زیر سطحیِ مرتبط با دریاچه نفوذ کردهاند به ریه های مردم می روند و موجب بیماری های تنفسی می شوند. به سبب اهمیت موضوع خشک شدن دریاچه ارومیه طرح های بسیاری برای مقابله با آن ارائه شد که البته بیشتر آنها در حد حرف ماند.
بارندگی های پاییز ۱۳۹۴ موجب آبگیری بیش از ۷۰۰ کیلومتر مربع از نواحی خشک شده در جنوب دریاچه شد و جانی دوباره را به آن بخشید.
در سال های اخیر موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه های آب مورد بررسی قرار گرفته و امید است فعالیتهای ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ی ارومیه و بهبود شرایط آن شود اما هنوز هم خطر مرگ، این زیبای طبیعت ایران را تهدید می کند.
اهمیت و ارزش پارک ملی:
– ارزش حفاظتی به جهت داشتن انواع گونه های حیات وحش
– ارزش حفاظتی به جهت داشتن انواع گونه های پوشش گیاهی در سطح جزایر
– ایجاد تعادل طبیعی در منطقه آذربایجان
– ارزش توریستی ، تفریحی و اجتماعی
– داشتن عناوینی بمانند : پارک ملی ، اندو ختگاه زیست سپهر و تالاب بین المللی
– ارزش طبی ( لجن درمانی )
– ذخیره گاه زیست سپهر
– تالاب بین المللی ( ثبت شده در کنوانسیون رامسر )
جزایر پارک ملی
پارک ملی دریاچه ارومیه شامل 102 جزیره بزرگ و کوچک می باشد که مهمترین آنها عبارتند از :
جزیره کبودان ( قویون داغی ) با 3125 هکتار مساحت
جزیره اشک با 1250 هکتار مساحت
جزیره اسپیر با 1250 هکتار مساحت
جزیره آرزو با 800 هکتار مساحت
جزایر نهگانه ( محل تخمگذاری پرندگان)
مشخصات حوزه آبریز دریاچه ارومیه
وسعت حوزه : 51876 کیلومتر مربع
عمده ترین اجزای تشکیل دهنده
تپه ها 21 0/0
نواحی کوهستانی 38 0/0
فلاتها و تراسهای فوقانی 2/11 0/0
منابع آب دریاچه ارومیه
21 رودخانه دائمی و 7 رود خانه فصلی و 39 مسیل
چشمه های داخل دریاچه
بارشهای مستقیم باران و برف
ویژگیهای زیستی :
1- حوضه دریاچه ارومیه جزو تقسیم بندی های مرکز تنوع گیاهان WWF و IUCN قرار دارد .
2- در حوضه اکولوژیکی دریاچه ارومیه 546 گونه گیاهی به ثبت رسیده است .
جوامع گیاهی اصلی عبارتند از :
گیاهان شور پسند ( Halophytic )
گیاهان شن پسند ( pseammaphytic )
گیاهان خشکی زی ( Xerophytic )
گیاهان آب پسند ( Hydrophtic )
3- دریاچه ارومیه شامل انبوه فراوانی از جلبک های سبز – آبی می باشد، تولید بالای این جلبکها اساس زنجیره غذایی را ایجاد مینماید .
4- در حوزه اکولوژیکی دریاچه ارومیه ،27 گونه پستاندار ، 212 گونه پرنده ، 41 گونه خزنده ، 7 گونه دوزیست و 26 گونه ماهی وجود دارد .
5- دریاچه ارومیه زیستگاه زمستان گذرانی گروههای بزرگی از مرغان آبزی ( بویژه اردکها و مرغان دراز پا Waders ) می باشد . علاوه بر این بزرگترین کلنیهای تولید مثلی فلامینگو در ایران و همچنین پلیکان سفید را پذیرا می شود .
6- دو نوع از پستانداران در معرض نابودی به جزایر پارک ملی دریاچه ارومیه معرفی و در آنجا جمعیت آنها افزایش یافت . این دو نوع پستاندار گوزن زرد ایرانی Dama mesopotamica و قوچ و میش ارمنی Ovis orientalis gimelini می باشد .
7- مهمترین بی مهره آبزی دریاچه ارومیه Artemia urmiana می باشد که یک گونه میگوی بومی آب شور است . این جانور از رده سخت پوستان بوده و تامین کننده غذای بسیاری از گونه های مهم پرندگان ( فلامینگو ) می باشد .
8- در دریاچه ارومیه تعداد زیادی زیستگاه های آبی و خشکی وجود دارد . 17 سایت بحرانی شامل خود دریاچه بعضی زیستگاه های خشکی مهم و تالابهای اطراف دریاچه به عنوان مهمترین نواحی جهت مدیریت حفاظتی و حمایتی مطرح شده اند .
گونه های در معرض تهدید پرندگان ثبت شده در حوزه اکولوژیکی دریاچه ارومیه(سال 1379 IUCN)
با کلان کوچک – اردک بلوطی – غاز پیشانی سفید کوچک – خروس کولی دشتی – عروس غاز – میش مرغ – اردک مرمری – متای پاسرخ – اردک سرسفید – دلیجه کوچک
بهترین فصل سفر
بهترین فصل بازدید از دریاچه، بهار و تابستان است.
بهار و تابستان: آب و هوای معتدل، بازار سفر به دریاچه ی ارومیه را داغ می کند.
پاییز و زمستان: با سرد شدن هوا، دمای هوا به میزان قابل توجهی در منطقه کاهش می یابد.
بهترین مسیر دسترسی به دریاچه ارومیه
اگر قصد دارید با خودروی شخصی از تهران به دریاچه ارومیه سفر کنید، سریعترین و متداولترین مسیر از طریق آزادراه تهران – کرج آغاز میشود. پس از عبور از آزادراه کرج – قزوین، مسیر خود را به سمت زنجان ادامه دهید و سپس وارد محورهای ارتباطی آذربایجان شرقی شوید تا به محدوده دریاچه ارومیه برسید.
این مسیر به دلیل برخورداری از زیرساختهای مناسب جادهای، کیفیت مطلوب راه و دسترسی آسان به شهرهای بین مسیر، یکی از بهترین گزینهها برای سفر زمینی به دریاچه ارومیه محسوب میشود. همچنین در طول مسیر میتوانید از امکانات رفاهی، مجتمعهای بینراهی و جاذبههای گردشگری شهرهایی مانند زنجان و تبریز نیز بهرهمند شوید.
با توجه به موقعیت جغرافیایی دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران، دسترسی به این جاذبه طبیعی از طریق شبکه گسترده بزرگراهها امکانپذیر است و گردشگران میتوانند با برنامهریزی مناسب، سفری راحت و ایمن را تجربه کنند.
فاصله شهرهای مهم تا دریاچه ارومیه
دریاچه ارومیه به دلیل قرار گرفتن در شمال غرب ایران، از طریق مسیرهای جادهای مختلف به شهرهای مهم منطقه و پایتخت دسترسی مناسبی دارد. آگاهی از فاصله و زمان تقریبی سفر میتواند به برنامهریزی بهتر گردشگران کمک کند.
فاصله دریاچه ارومیه تا تهران
فاصله دریاچه ارومیه تا تهران حدود ۷۱۱ کیلومتر است. این مسیر در شرایط عادی جاده و ترافیک، نزدیک به ۷ ساعت و ۳۰ دقیقه زمان نیاز دارد. بخش عمده این مسیر از آزادراههای استاندارد و محورهای اصلی کشور عبور میکند و یکی از رایجترین مسیرهای سفر زمینی به دریاچه ارومیه محسوب میشود.
فاصله دریاچه ارومیه تا تبریز
تبریز یکی از نزدیکترین کلانشهرها به دریاچه ارومیه است. فاصله این دریاچه تا تبریز حدود ۹۳ کیلومتر بوده و طی کردن این مسیر با خودرو تقریباً یک ساعت زمان میبرد. نزدیکی تبریز به دریاچه ارومیه باعث شده بسیاری از گردشگران بازدید از این جاذبه طبیعی را در برنامه سفر خود به آذربایجان شرقی قرار دهند.
فاصله دریاچه ارومیه تا جلفا
فاصله دریاچه ارومیه تا شهر جلفا حدود ۲۲۴ کیلومتر است. این مسیر بسته به شرایط راه و حجم تردد، به طور میانگین در حدود ۲ ساعت و ۳۰ دقیقه پیموده میشود. جلفا به دلیل قرار گرفتن در منطقه آزاد ارس و برخورداری از جاذبههای طبیعی و تاریخی متعدد، یکی از مقاصدی است که میتواند در کنار بازدید از دریاچه ارومیه در برنامه سفر گردشگران قرار گیرد.
